20- Fakte që Bota u përmirësua në 2019/ The Time article

Kledina Skëndo
Read Time6 Minutes, 18 Seconds

12 muajt e fundit janë ndjerë kaotike, destabilizuese dhe me raste apokaliptike. Lëvizjet toksike nacionaliste janë rritur në të gjithë globin; politika në vendet demokratike është polarizuar gjithnjë e më shumë; boshllëqet e pasurisë vazhdojnë të zgjerohen; dhe spektri i ndryshimit të klimës që është bërë një përbindësh aktual brenda shtëpisë. 

Është e vështirë, në kontekstin e sulmeve të përditshme të lajmeve të këqija në hark të gjatë të qytetërimit njerëzor, ka shumë, shumë gjëra që të vazhdojë të marrin për mirë. Si një lloj motivimi për dhimbjet e një viti traumatik, këtu janë 20 shembuj konkretë që tregojnë se si, në shumë mënyra, koha më e mirë për të jetuar në planetin Tokës, ishte viti 2019. 

Mjedisi / Klima / Energji 

Tani për tani, është e vështirë të gjesh arsye për të qenë optimistë për marrëdhëniet e civilizimit njerëzor me natyrën. Mendimtarët më të mirë të planetit kanë lëshuar raport pas raportit duke na thënë që, nësë nuk bëjmë ndryshime në stilin e jetës dhe institucioneve tona, njerëzimi është i dënuar të përballet me ndryshime katastrofike të klimës brenda këtij brezi ose dy gjeneratave të ardhshme.

Sidoqoftë, ka pasur disa përparime pozitive në botën e mjedisit, klimës dhe energjisë në vitin e kaluar. Për shembull, shifrat e fundit tregojnë se komuniteti Globalë po vazhdon të mbrojë gjithnjë e më shumë pjesë të Tokës të konsideruara thelbësore për Biodiversitetin. 

 

Për më tepër, më pak njerëz se kurrë më parë në historinë e regjistruar po vdesin për shkak të ndotjes së ajrit: 

 

Ndërsa në të njëjtën kohë, gjithnjë e më shumë njerëz në mbarë botën po përdorin energjinë elektrike … 

 

… Dhe pjesa e energjisë të rinovueshme arriti shifrat më të larta se kurre me parë. 

Ky lajm i mirë vjen kryesisht për shkak të energjisë së rinovueshme duke u bërë gjithnjë e më konkurruese ndermjet çmimeve të karburanteve fosile; duke arritur në atë pikë që shumë nga prodhuesit e naftës dhe gazit po investojnë në energjinë e gjelbër.

Në vitin 2019, kompani të tilla firmosën rreth 70 marrëveshje të energjisë së pastër, sipas të dhënave të Bloomberg. Dhe në anën tjetër të monedhës, investitorët kanë filluar ti shmangen me shpejtësi karburanteve fosile. Një analizë e ndërmarrë nga avokimi mjedisor i organizates jofitimprurës 350.org zbuloi se pasuritë e institucioneve të angazhuara, shpronesimet e tyre u rritën me 22,000% nga 2014 në 2019. Po, ju lexuat ashtu: 

 

Përsëri, ka ende shumë punë për t’u bërë, por këto janë shenja inkurajuese se bota po fillon të pajtohet me realitetin. 

Zhvillimi Ekonomik dhe Social 

Qasjet në llojet e burimeve që u mundësojnë njerëzve përmirësimin e jetës së tyre, në përgjithësi, është zgjeruar në vitin e fundit. Energjia elektrike është e rëndësishme, por uji i pijshëm i sigurt është edhe më thelbësor, nga të dhënat e fundit nga “Organizata Botërore e Shëndetit” dhe “Fondi i Fëmijëve i Kombeve të Bashkuara” tregojnë se një përqindje më e madhe e popullsisë në botë ka qasje në ujë të pijshëm të sigurt, si kurrë më parë. 

 

Megjithëse mund të jetë shumë sfiduese të përcaktohet, në shkallë globale, kush është i pasur dhe kush është i varfër, dhe si shpërndahet pasuria, shumica e metodologjive janë në marrëveshje: më shumë njerëz që punojnë kanë mjetet financiare për të siguruar jetën, se sa në çdo kohë tjetër në histori. Grafiku më poshtë shënon një metrikë që llogarit inflacionin, si dhe ndryshimin e shpenzimeve nga një vend në tjetrin. 

 

Barazia gjinore dhe të drejtat LGBT 

Edhe më mirë, raporti historik midis nxënësve meshkuj dhe femra që mbarojnë shkollën fillore vazhdon të zvoglohet sipas Organizatës Arsimore, Shkencore dhe Kulturore të KB: 

 

Përparime të tjera të rëndësishme, të vazhdueshme në barazinë gjinore globale mund të shihen në të dhënat e publikuara gjatë vitit të kaluar. Të dhënat e UN tregojnë se numri i  vajzave që janë të detyruara të martohen  në adoleshencë, ka rënë ndjeshëm;  për shembull. 

 

Dhe, megjithëse ka akoma punë për të arritur barazinë gjinore në nivelin më të lartë, të paktën, elektoratet në mbarë globin po vazhdojnë të feminizohen, duke votuar një pjesë më të madhe të grave ligjvënëse në detyrë;  të dhëna të marra nga Unioni Ndër-Parlamentar. 

 

Këto janë, natyrisht, përfitime relativisht të vështira, dhe mbetet një hendek masiv global gjinor që, me ritmet e tanishme, i Forumit Ekonomik Botëror parashikon se do të zgjasin edhe 100 vjet të tjera. Por të paktën trendi është në drejtimin e duhur. 

Shëndeti 

Ndoshta mënyra më e drejtpërdrejtë  për të vlerësuar shëndetin e përgjithshëm global është Jetëgjatësia. Dhe në atë front, bota shfaqet me të vërtetë shumë e shëndetshme. Sipas Divizionit të Popullsisë së Kombeve të Bashkuara, një person i lindur në 2017, mesatarisht në të gjithë botën, pritet të jetojë deri në moshën 72.4 vjeç, numri më i lartë i shënuar në rreth gati gjashtë dekada nga historiku i të dhënave. 

 

Një nga arsyet kryesore për këto përmirësime të vazhdueshme në perspektivën afatgjatë është përhapja e zgjeruar e modeleve të kujdesit efektiv për të sapolindurit dhe për gratë gjatë gjithë shtatëzanisë dhe lindjes. Si vdekshmëria foshnjore ashtu edhe niveli i vdekshmërisë së nënave arritën nivele të ulëta në historitë e tyre përkatëse të regjistruara (të paktën globalisht; SH.B.A. është unik në dështimet e tij në këto fronte). 

 

 

Një tjetër arsye për rritjen e përgjithshme të jetëgjatësisë është se gjithnjë e më shumë njerëz në mbarë botën po fitojnë qasje në shërbimet thelbësore të kujdesit shëndetësor. 

Sigurisht, kjo do të thotë që një e treta e njerëzve ende nuk mund të marrin kujdesin shëndetësor bazë. Por ne po bëjmë përparime real në këtë drejtim.

 Ulja e rasteve të sëmundjeve specifike, një shembull imponues i sukseseve të fundit në shëndetin publik është përgjigja globale ndaj AIDS / HIV, e cila ka çuar në përparime të konsiderueshme në parandalimin dhe trajtimin. Shkalla e re e infeksionit HIV është në një normë të ulët, dhe përqindja e njerëzve me HIV që marrin trajtim antiretroviral është në një normë të lartë, sipas të dhënave të UN. 

 

Dhe një tabelë e fundit: ndërsa është e vërtetë që gjithnjë e më shumë njerëz po diagnostikohen me kancer çdo vit, është gjithashtu e vërtetë që shkenca mjekësore është përmirësuar në trajtimin e kësaj  sëmundje. Në rreth 20 vjet, shkalla e vdekshmërisë globale të kancerit ka rënë rreth me 15%. 

 

Kjo është një nga shumë e shumë shembuj të realitetit që bota kurrë më parë nuk ka dëshmuar një potencial të tillë të madh kur bëhet fjalë për shëndetin e njeriut. 

Burimi: https://time.com/5754155/global-advances-2019/ 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Next Post

How To Approach Sexy Single Women

12 muajt e fundit janë ndjerë kaotike, destabilizuese dhe me raste apokaliptike. Lëvizjet toksike nacionaliste janë rritur në të gjithë globin; politika në vendet demokratike është polarizuar gjithnjë e më shumë; boshllëqet e pasurisë vazhdojnë të zgjerohen; dhe spektri i ndryshimit të klimës që është bërë një përbindësh aktual brenda […]